Makale

Sanal Gerçeklik Nedir – Günümüzde Sanal Gerçeklik ve Kullanım Alanları

nedir? kelimesini duyunca aklınıza ilk gelen şey ne? Kafanıza geçirilmiş beyin okuma cihazı mı? 3 Boyutlu Gözlükler mi? Yoksa The Matrix mi?… Bu çağrışımları bir çerçeve olarak hayal edersek, bu çerçevenin içindeki resim sizsiniz. Gelişen teknolojiler sayesinde, artık sanal ortamları gerçeklik hissiyatıyla deneyimlemeye başladık.

Sanal Gerçeklik Nedir?

Teknik olarak sanal gerçeklik terimi bireylerin orda olma hissini yaşadığı bilgisayar kaynaklı 3 boyutlu ortamlar için kullanılıyor. Kullanıcılar, çeşitli çevre birimleri (kasklı ekran vb.) aracılığıyla sanal ortamlara dahil oluyor. O ortama girdiği andan itibaren kullanıcının gerçeklik ile bağlantısı kopuyor ve tamamen sanal gerçekliğin yaratıldığı ortamda olma hissini yaşıyor. Kullanıcıların bu deneyimi “gerçekten” yaşayabilmesi için, sanal gerçeklik tasarımlarının kusursuz olması gerekir; aksi takdirde yaratılan zayıf “gerçeklik hissiyatı” kullanıcının bu deneyimi tam olarak yaşayamamasına sebep olur.

Sanal Gerçeklik nedir. Sanal geçeklik ortamları, katılımcı üzerinde yarattığı gerçeklik hissiyatı yoğunluğuna (seviyesine) göre farklılıklar gösterir;

  • Kısmi Katılımlı Ortamlar:  Bir takım fiziksel unsur ve sanal imgelerin bir arada kullanılmasını gerektiren bu ortam, katılımcıya, gerçek dünya ile ilişkisini bütünüyle koparmadan bir gerçeklik hissiyatı yaşatır. Bu ortama uçuş simülatörlerini örnek gösterebiliriz. Uçuş simülatörlerinde, geniş bir ekrandan yansıtılan sanal imgeler ve pilot kabini gibi fiziksel unsurlar bulunur. Katılımcı, bu ortamda herhangi bir sanal gerçeklik cihazı (kasklı ekran ya da eldiven vb.) kullanmaya ihtiyaç duymaz.
  • CAVE – Tam Katılımlı Ortamlar:  CAVE, “Computer Assisted Virtual Environment / Bilgisayar Destekli Sanal Ortamiçin kullanılan bir kısaltmadır. Bu ortamda, katılımcının tüm duyusal algılarına hitap edilir ve katılımcının tabiri caizse “kendinden geçmesi” hedeflenir. Farklı amaçlar için değişik kurulumlara rastlansa bile tipik bir Cave sistemi;  duvar ve zemin projeksiyonu, farklı açılardan ses/müzik yayını yapan hoparlörler ve algılayıcılardan oluşur. Kasklı ekran (Head-Mounted Display/HMD) ve dermal-dokunsal  algı cihazı (joystick, eldiven vb…) gibi çevre birimleri, katılımcının bu ortam ile bütünüyle etkileşime girmesine yardımcı olur.

  • Ortak (Çoklu) Katılımlı Ortamlar:  İsminden de anlaşılacağı gibi bu ortamlar, bir çok katılımcının birbirleriyle etkileşime girmesine olanak sağlayan geniş sanal evrenlerdir. Bu ortam eğitim, mimarlık, tıp, sanat, mühendislik gibi farklı disiplinlere ait insanların fikir alış-verişinde bulunmalarına olanak sağlıyor. Örneğin; kişi eğer sanal ortama bilgisayarı üzerinden katılım gerçekleştiriyorsa bu eylem ortak katılımlı ortama dahildir. (Aksi durumu da söz konusudur)

Şimdi modern sanal gerçeklik donanımlarının gelişimine öncülük etmiş kişi ve cihazları biraz daha yakından tanıyalım.

Sanal Gerçeklik nedir. Bir Zamanlar Sanal Gerçeklik

Sanal gerçeklik konseptinin hayata geçmesini sağlayan en önemli faktör; bireyin yaşadığı dünyanın sınırlamalarından kurtulup, yeni ve farklı bir evreni tecrübe etme arzusudur. Bu arzu teknolojinin evrimleşmesine ve cihazların geliştirilmesine ışık tutmuştur. Sanal gerçeklik ’in göz önüne çıkması ile popülerleşse de, aslında bu alandaki çalışmalar on yıllar öncesine dayanıyor.

SENSORAMA

Sanal Gerçeklik nedir. Sanal gerçeklik fikri, ilk kez 1962 yılında Morton Heilig (günümüzün multi-medya uzmanı) tarafından; görme, işitme, koklama ve dokunma duyularımıza hitap eden Sensorama adında bir makine olarak vücut buldu.

Sensorama

Tiyatroyu bütün duyularımızı kapsayan ve harekete geçiren bir aktivite olarak gören Morton Heilig, izleyicinin ekran başında ya da sahnede gerçekleşen olayları hissedebilmesini düşlüyordu. Geniş açılı 3B stereoskopik görüntü, vücut sarsma mekanizması, stereo ses çıkışı ve aromatik koku salınımı gibi özelliklere sahip olan Sensorama, geliştirildiği yıl itibariyle seyirciyi filmin içine dahil etmek için her türlü donanıma sahipti. Heilig, ne yazık ki değeri sonradan anlaşılan Sensorama için finansal bir destek bulamadı ve düşünü rafa kaldırmak zorunda kaldı.

THE SWORD OF DAMOCLES

Sanal Gerçeklik nedir sorusunun cevabını arayacak olursak. Günümüzde sanal gerçeklik alanında kullanılan kasklı ekranların ilk örneği ise 1968 yılında Amerikalı bilgisayar mühendisi Ivan Sutherland ve öğrencisi Bob Sproull tarafından geliştirildi. Ağır olduğu için tavandan sarkıtılarak kullanılan The Sword of Damocles, gösterdiği çıktıyı, binoküler (çift mercekli – Dürbün) ekrana yüklü bir bilgisayar programından sağlıyordu.

The Sword of Damocles

Sanal Gerçeklik Nedir.

Cihazın yazılımının sağladığı perspektif ise kullanıcın bakış açısına bağlıydı ki, bu da kullanıcının kafasını takip etmeyi gerektiriyordu. The Sword of Damocles, sunduğu arayüz ve gerçeklik algısı bakımından günümüz kasklarıyla karşılaştırıldığında ilkel bir izlenim yaratsa bile modern kasklı ekranların gelişiminde önemli bir kilometre taşı olmuştur.

Bu tarihsel gelişimi içerisinde üretilen cihazların hiçbiri günümüzde kullanılan Virtual Reality (Sanal Gerçeklik) tabiri ile anılmıyordu. Bu tabir 1987 yılında, klasik müzik yazarı, bilgisayar uzmanı ve VPL Research firmasının kurucularından, Jaron Lanier tarafından icat edildi. Benzeri özelliklere sahip cihazlar bu tabirin keşfinden sonra bir lakap edinmiş oldular.

Jaron Lanier

Jaron Lanier

VIRTUAL BOY

21 Temmuz 1995 yılında belki bazılarınızın kullanma şerefine dahil olduğu Virtual Boy piyasaya sürüldü.

 

virtual_boy
Nintendo ve Sega tarafından piyasaya sürülen Virtual Boy, üç boyutlu görüntü sağlayabilen ilk taşınabilir oyun konsoludur. İlk bakışta Zodyak botun arkasına takılan ufak bir motoru andıran bu konsol, paralaks (uzaklık açısı) olarak bilinen efekt aracılığıyla derinlik hissiyatı yaratıyor. Kullanıcı, cihazın önünde neopren malzemeden(bir tür lastik malzeme) üretilmiş bir göz merceğinden içeri doğru bakıyor ve cihaz, gözlük camına benzer bir projektör aracılığıyla kullanıcının monokramatik (tek renkli – Burada Kırmızı) bir görüntüyü algılamasına yardımcı oluyor.

  Yulio Technologies, VR Heat Mapping Üzerinde Çalışıyor

Virtual Boy fiyatının pahalı olması, uzun süre kullanımının yorucu olması ve -muhtemelen- kötü pazarlama süreci sebebiyle piyasada tutmadı.

vb-metroidprime

Sanal Gerçeklik nedir. Günümüzde Sanal Gerçeklik ve Kullanım Alanları

uzun bir aradan sonra 2012 yılında tekrar gündeme geri döndü. Rift 2012 yılında sahnelere çıkıp 2014 yılında 2 milyar dolara Facebook tarafından satın alındı. Bununla birlikte yeniden canlandı.

Geçmişteki cihazlar konforsuz, kullanışsız ve karmaşık olmaları ve maliyetleri yüksek olması sebebiyle sürdürülebilir olmadı. Günümüzde cihazların boyutları ve kullanışlarının gelişmesi, fiyatların ise makul hale gelmesi etki ve verimliliği de arttırdı.

Öncü olmanın önemine inanan ve bu alanda konumlanma derdi olan markalar çoktan furyasının içine kendilerini dâhil ettiler. Sanal gerçeklik teknolojilerinin ilk hedefi olarak oyun ve film endüstrileri gözükse de pazarlamada taşları yerinden oynatmayı başardı gibi gözüküyor. Daha çok deneyimsel pazarlama alanında dönüştürücü bir etki yaratan , diğer alanları da etkilemeyi ihmal etmiyor.

Daha 2014 yılında Nivea, Samsung, Coca Cola gibi markalar VR ile başarılı kampanyalara imza attı. Dört sene içerisinde VR bazlı şirketler, ajanslar kuruldu. Markalar sanal gerçekliğe yatırım yaparak dijitalleşmeyi ihmal etmiyor.

Goldman Sachs ve Deloitte gibi önemli şirketlerin yayınladığı raporlara göre önümüzdeki 10 yıl boyunca 3 boyutlu görüntü dünyasının sınırlarını zorlayan bu teknolojiyi daha da fazla duymaya devam edeceğiz hem de yeni ve hiç tahmin edemeyeceğimiz alanlarda.

Maket üzerinden satış yapan emlak şirketleri sanal gerçeklik teknolojisini kullanarak satışlarını arttırıyor aynı zamanda sağlık sektörü sanal gerçeklik ve simülasyon ile hastalarına daha aktif ve kolay yoldan etki edebiliyor. Sanal gerçekliği artık ilaç firmaları da kullanmaya başladı.

Şirketler lojistik ve depo yönetiminde sanal gerçekliği popüler hale getirdi. Hal böyle olunca sanal gerçeklik ile lojistik sektöründe yeni yeni şirketler de kurulmaya başlandı. Sanal gerçeklik elbette eğitimi de etkiledi. Pazarlama Türkiye’nin medya sponsoru olduğu Eğitimde Teknoloji Zirvesi’ nde katılımcılar ve konuşmacılar sanal gerçeklik ile yapılabilecekleri ve sanal gerçekliğin eğitim üzerindeki dönüştürücü gücünden fazlaca konuştu.

Bundan birkaç yıl sonra kim bilir sanal gerçeklik için daha neler neler söylenecek. Dijital dönüşüm furyası bizi bu kadar içine almışken sanal gerçekliğin sektörde etkilemesi olası olmayan herhangi bir alan kalmayacağı düşüncesindeyiz.

?

Eğitim

Günümüzde eğitim alanı, ülkemizde de örneklerine rastladığımız, “uzaktan eğitim” imkanı sağlayan öğrenim merkezlerinin artmasıyla, geleneksel öğretim metotlarının dışına çıkmaya başladı.

Gelişen teknoloji öğrencilerin karmaşık içerikli konuları, sanal gerçeklik cihazları aracılığıyla eğlenceli ve kolay bir şekilde öğrenmelerini sağlıyor. Ayrıca öğrenciler bu ortamdaki nesneler ile etkileşime geçip onlar hakkında daha çok şey öğrenebiliyor.

Örneğin öğrenciler, tarih dersinde anlatılan mekanları sanal gerçeklik sayesinde dolaşırken hocasının anlattıklarını dinleyebilecek; daha doğrusu yaşayabilecekler. Bu sayede öğrencilere istenilen bilgi çok net ve açık bir şekilde anlatılabilecek, öğrencilerin konuyu doğru şekilde anlama ve öğrenme yüzdesi önemli ölçüde artacaktır.

Tıp ve Sağlık

Sanal gerçekliğin kullanılabileceği alanlardan bir diğeri de sağlık. Bu teknoloji sayesinde yaratılan sanal ameliyat simulasyonları, tıp öğrenimi gören öğrencilerin pratik kazanmasına olanak sağlayacak. Ameliyat gibi özel tecrübe gerektiren ve hayati önem taşıyan durumlarda doktorların önceden hazırlıklı olmasının ne kadar önemli ve paha biçilemez olduğunu vurgulamak gerekir.

Sanal gerçeklik teknolojisi, şaşırtıcı bir şekilde fobik rahatsızlıkların tedavisinde de etkili bir şekilde kullanılmaya başlandı. Fobik rahatsızlıkları olan kişilerin büyük bir çoğunluğu sorunlarının kaynağına inmekten kaçınır. Oysa ki fobinin tedavisi tamamen korkuyla yüzleşmektir. Aerofobi (uçuş korkusu) hastasını tedavi etmek için uçağa bindirerek yüzleştirmek gibi zor bir yol yerine,  takmaya ikna etmeniz yeterli olacak! Skip Rizzo’nun yaratmış olduğu Bravemind adlı program sanal gerçekliğin korkularımızı yenmede nasıl kullanabileceğinin çok açık bir göstergesi. Bir nevi terapi…

Spor

Sanal gerçeklik golf, atletizm, kayak, tenis, futbol gibi bir çok spor dalında sporculara antreman desteği sunuyor.

Sporcular bu teknolojiden tekniklerini geliştirmek için yararlanıyorlar. Örneğin, bireysel takiplerde daha hızlı olmak isteyen bir parkur bisikletçisi ve vuruşunu geliştirmek isteyen bir golf oyuncusu rahatlıkla bu teknolojiden faydalanabilir.

Kullanılan sistem, sporcunun tekniğini geliştirmesine yardımcı olmak için onun hareketlerini takip eder ve zayıf yanlarını belirleyip antreman düzenini bu verilere göre ayarlayabilir.

İnşaat

Bu teknolojinin yaygın olarak kullanıldığı alanlardan biri de inşaat endüstrisi. Sanal gerçeklik sayesinde alacağınız evi, henüz betonu atılmamışken gezebileceksiniz.

Günümüzde sanal gerçeklik teknolojisi yukarıda değindiğimiz alanlar dışında da kullanılıyor. Örneğin ordu -her zaman olduğu gibi- bu çığır açan teknolojiyi ilk kullananlardan. Askeri birlikler bu teknoloji sayesinde zorlu şartlara uyum sağlamak için eğitim görüyor. Moda sektörüne bağlı markalar sanal moda mağazaları açıyor. Tiyatrolar bu teknoloji aracılığıyla interaktif oyun sergileyebiliyor, müzeler ise sanal tur düzenleyebiliyor. Kısacası hemen her alanda bu teknoloji kullanılarak, insanlara farklı bir deneyim yaşayacakları sanal ortamlar oluşturuluyor.

Seyahat

Aklınızda seyahat için 3 farklı destinasyon var ama karar vermekte zorluk çekiyorsunuz. Sanal gerçeklik gözlüğüyle ortamı gözlemlemeye ne dersiniz? Tabii koklamak mümkün olmayacak ama yine de orada olma hissini az da olsa yaşayacaksınız. Marriott otel zincirinin bu alanda yapmış olduğu çalışmaya aşağıdaki videodan ulaşabilirsiniz.

Artırılmış Gerçeklik  Nedir ve Kullanım alanları

Benzer İçerikler

2018 Kablosuz VR Yılımı Olacak?

VR / AR Devrimi Kaçınılmaz MR Başlıklar ve Haptik Kıyafetler

Sanal Gerçeklik Hayatımızda Neleri Değiştirecek?

1
Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen GİRİŞ YAP
1 Yorum konuları
0 Konu cevapları
0 Takipci
 
En çok tepki verilen konular
En sıcak yorumlar
0 Yorum yazanlar
Modder, Orijinal Half-Life'ı VR'a Getiriyor - Half-Life VR Son yorum yazanlar
  Abone Ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir